Games
Καύσιμα: Ετοιμαζόμαστε για το χειρότερο σενάριο
ΝΕΑ
Υπάρχει ένα ερώτημα που κυριαρχεί αθόρυβα στις κλειστές συσκέψεις κυβερνήσεων και ευρωπαϊκών θεσμών τις τελευταίες εβδομάδες: πόσο καιρό ακόμα αντέχουν τα αποθέματα; Η απάντηση δεν είναι ούτε ησυχαστική ούτε καταστροφολογική, αλλά κάτι ακόμα πιο ανήσυχο: είναι αβέβαιη.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει αναγκάσει κυβερνήσεις και ευρωπαϊκά επιτελεία να περάσουν από τη θεωρία στην πράξη, επικαιροποιώντας σχέδια έκτακτης ανάγκης που για πολλά χρόνια παρέμεναν στα συρτάρια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει από τα κράτη-μέλη να ενημερώνουν σε καθημερινή βάση την κατάσταση των αποθεμάτων τους, ενώ ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιούργκενσεν έχει αναφερθεί δημοσίως σε «όλες τις πιθανότητες», φράση που στη γλώσσα των Βρυξελλών σημαίνει ότι ακόμα και τα πιο ακραία μέτρα βρίσκονται επίσημα στο τραπέζι.
Το υλικό υπόβαθρο της κρίσης είναι συγκεκριμένο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, το τελευταίο δεξαμενόπλοιο με diesel από τον Κόλπο αναμενόταν να φτάσει στην Ευρώπη γύρω στις 10 Απριλίου, και το τελευταίο φορτίο αεροπορικού καυσίμου την επόμενη μέρα. Ό,τι έρθει μετά, θα εξαρτηθεί από εναλλακτικές οδούς εφοδιασμού και από την ικανότητα της Ευρώπης να διαχειριστεί αυτό που έχει ήδη στα χέρια της. Σε αυτό το πλαίσιο, ήδη στις αρχές Μαρτίου τα futures gasoil στην Ευρώπη είχαν κινηθεί ανοδικά κατά περίπου 23% μέσα σε μία μέρα, ενώ τα premiums για diesel και αεροπορικό καύσιμο εκτινάχθηκαν.
90 ημέρες…
Η εξάρτηση της Ευρώπης από τη συγκεκριμένη οδό εφοδιασμού δεν είναι αμελητέα. Περίπου το μισό από τα καύσιμα αεροσκαφών που καταναλώνει η ήπειρος προέρχεται από τον Κόλπο, γεγονός που καθιστά τον τομέα των αερομεταφορών ιδιαίτερα εκτεθειμένο. Η ACI Europe, ο οργανισμός που εκπροσωπεί τα ευρωπαϊκά αεροδρόμια, απέστειλε επιστολή στον αρμόδιο επίτροπο μεταφορών της ΕΕ, προειδοποιώντας για «συστημική» έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών σε περίπτωση που τα Στενά του Ορμούζ δεν αποκατασταθούν πλήρως. Την ίδια ώρα, οι αεροπορικές εταιρείες δηλώνουν ότι διαθέτουν αποθέματα για μερικές εβδομάδες, αλλά οι προμηθευτές δεν μπορούν να εγγυηθούν παραδόσεις μετά τον Απρίλιο. Ο CEO της Ryanair Michael O’Leary έχει ήδη μιλήσει για πιθανή εντονότερη διαταραχή του εφοδιασμού τον Μάιο και τον Ιούνιο, εφόσον ο πόλεμος συνεχιστεί.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) ανακοίνωσε τη διάθεση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών-μελών της, ενώ χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστρία και η Ιαπωνία ξεκίνησαν τις δικές τους αποδεσμεύσεις νωρίτερα. Η κίνηση αυτή λειτούργησε ως ανάχωμα, αλλά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επικρατεί η εκτίμηση ότι τα αποθέματα δεν επαρκούν για παρατεταμένη κρίση. Τα στρατηγικά αποθέματα της ΕΕ μπορούν θεωρητικά να καλύψουν έως 90 ημέρες κατανάλωσης, αλλά η πρακτική αποδέσμευσή τους απαιτεί χρόνο και συντονισμό που δεν πάντα υπάρχουν.
Οι παρεμβάσεις
Στα τρία επίπεδα παρέμβασης που έχουν πέσει στο τραπέζι σε κλειστές συσκέψεις, το πρώτο περιλαμβάνει ήπια μέτρα μείωσης κατανάλωσης: εκστρατείες εξοικονόμησης, αλλαγές στα όρια ταχύτητας, διεύρυνση της τηλεργασίας, μείωση της κατανάλωσης καυσίμων στις δημόσιες υπηρεσίες. Το δεύτερο επίπεδο προβλέπει πιο στοχευμένους περιορισμούς: προτεραιοποίηση κρίσιμων τομέων όπως υγεία, τρόφιμα και εθνική άμυνα, σε βάρος λιγότερο απαραίτητων χρήσεων. Το τρίτο είναι αυτό που κανείς δεν ήθελε να ονομάσει δημοσίως μέχρι πρόσφατα: το δελτίο καυσίμων. Και δεν μιλάμε για τον παλαιό τύπο με ουρές σε πρατήρια, αλλά για ψηφιακά εργαλεία, κάρτες κατανάλωσης ανά όχημα και παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο.
Η απουσία κοινής ευρωπαϊκής γραμμής έχει ήδη δημιουργήσει τριβές
Η Ιταλία εξετάζει πρόσθετη απελευθέρωση αποθεμάτων, η Ισπανία ενεργοποίησε μηχανισμούς καθημερινής παρακολούθησης της αγοράς και έχει ήδη προχωρήσει σε μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα από 21% σε 10% έως τον Ιούνιο, ενώ χώρες της Κεντρικής Ευρώπης αυξάνουν τα ελάχιστα επίπεδα αποθεμάτων τους. Στις Βρυξέλλες, ο εκνευρισμός από τις μονομερείς κινήσεις είναι εμφανής. Η ανησυχία είναι ότι αν η κάθε χώρα κινηθεί μόνη της, μπορεί να προκαλέσει ανισορροπίες στην ενιαία αγορά που θα επιδεινώσουν την κατάσταση.
Για την Ελλάδα…
… η κύρια ανησυχία εντοπίζεται στο diesel, το πιο κρίσιμο καύσιμο για τις μεταφορές και την οικονομία. Οι τιμές στην αντλία έχουν ήδη ανέλθει σε υψηλά επίπεδα, με στοιχεία του τέλους Μαρτίου να δείχνουν τη βενζίνη στα 1,789 ευρώ/λίτρο κατά μέσο όρο στην ΕΕ και το diesel να αγγίζει τα 2 ευρώ. Η ελληνική κυβέρνηση έχει επιλέξει τον δρόμο της επιδότησης μέσω Fuel Pass III, ενώ εκπρόσωπος του ΥΠΟΙΚ έχει διαβεβαιώσει ότι δεν υπάρχει θέμα έκτακτης φορολόγησης, τονίζοντας παράλληλα ότι η Ελλάδα πιέζει για κοινές ευρωπαϊκές λύσεις. Η ενεργειακή κρίση αγγίζει και τον τουρισμό: ειδικοί επισημαίνουν ότι παρά τον ασφαλή χαρακτήρα της χώρας ως προορισμού, το αυξημένο κόστος ταξιδιού περιορίζει την αγοραστική δύναμη των επισκεπτών και επηρεάζει ήδη τις κρατήσεις.
Ο πρώην επικεφαλής στρατηγικής της BP Nick Butler έχει μιλήσει για πιθανό «σημαντικό έλλειμμα προσφοράς» μέσα στους επόμενους μήνες, μια εκτίμηση που ηχεί βαριά στα αυτιά εκείνων που θυμούνται πόσο γρήγορα επιδεινώθηκε η κατάσταση το 2022 με φυσικό αέριο. Τότε, η κοινή γνώμη δεν πίστευε ότι η θέρμανσή της μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο. Η ιστορία αποδείχθηκε διαφορετική.
Αυτό που οι αναλυτές ορίζουν ως «μεταβατική φάση» — επάρκεια που συνεχίζει να υφίσταται αλλά αβεβαιότητα που διογκώνεται — είναι ακριβώς εκείνο το σημείο όπου οι αποφάσεις πρέπει να παρθούν πριν η κρίση εκδηλωθεί πλήρως, όχι μετά. Η Ευρώπη το γνωρίζει. Το ερώτημα είναι αν θα κινηθεί αρκετά γρήγορα και αρκετά συντονισμένα ώστε να μην χρειαστεί να το μάθει για δεύτερη φορά με τον σκληρό τρόπο.
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
Ουρές στα βενζινάδικα, άνετοι οι ηλεκτρικοί
Με απίστευτη έκπτωση σχεδόν 4000 ευρώ
Με μοναδικές τιμές αλλα για λίγο
