Games
Πλήγμα στην κοινή ευρωπαϊκή αμυντική προσπάθεια
MIRROR
Δέκα χρόνια σχεδιασμού, εκατοντάδες εκατομμύρια σε προκαταρκτικές μελέτες και ένα φιλόδοξο όραμα για ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία….
Το πρόγραμμα FCAS — το κοινό μαχητικό αεροσκάφος που Γαλλία, Γερμανία και Ισπανία επρόκειτο να παραδώσουν γύρω στο 2040 — κατέρρευσε αυτές τις μέρες, με ανακοίνωση που έκαναν από κοινού ο Εμμανουέλ Μακρόν και ο Φρίντριχ Μερτς. Και οι επιπτώσεις της αποτυχίας αυτής φτάνουν μέχρι την Αθήνα
WHAT CAR
Τι ήταν το FCAS και γιατί ξεκίνησε
Η ιδέα γεννήθηκε το 2017 από την Άνγκελα Μέρκελ. Γαλλία, Γερμανία και Ισπανία θα ανέπτυσσαν από κοινού ένα μαχητικό αεροσκάφος έκτης γενιάς — το πρώτο πραγματικά ευρωπαϊκό — που θα αντικαθιστούσε τα Rafale της Γαλλίας και τα Eurofighter Γερμανίας και Ισπανίας. Το σύστημα δεν θα ήταν απλώς ένα αεροπλάνο: προέβλεπε ένα δίκτυο επικοινωνίας με συνοδευτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που θα λειτουργούσαν στη μάχη ως επέκτασή του — ένα ολοκληρωμένο «σύστημα συστημάτων» συνολικού κόστους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η γεωπολιτική λογική ήταν αδιαμφισβήτητη: η Ευρώπη δεν μπορεί να εξαρτάται επ’ αόριστον από αμερικανικά F-35. Ένα ευρωπαϊκό μαχητικό θα σήμαινε τεχνολογική κυριαρχία, αμυντική αυτονομία και διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Γιατί κατέρρευσε — δύο ρωγμές που διευρύνθηκαν
Η πρώτη και βαθύτερη ρωγμή ήταν εταιρική. Η γαλλική Dassault Aviation επέμενε να ηγείται του προγράμματος με πλήρη έλεγχο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Η Airbus, που εκπροσωπεί τα γερμανικά και ισπανικά βιομηχανικά συμφέροντα, ζητούσε ισότιμη συνεργασία με ουσιαστικές μεταφορές τεχνολογίας. Κανείς δεν υποχώρησε.
Η δεύτερη ρωγμή ήταν στρατηγική. Τα γαλλικά μαχητικά πρέπει να μπορούν να μεταφέρουν πυρηνικές κεφαλές και να προσγειώνονται σε αεροπλανοφόρα — απαιτήσεις που δεν έχει κανένα άλλο ευρωπαϊκό κράτος. Ο ίδιος ο Μερτς δεν δίστασε να θέσει δημοσίως το ερώτημα: μήπως τελικά τα επανδρωμένα μαχητικά έκτης γενιάς δεν είναι αυτό που χρειάζεται η Γερμανία το 2040; Μήπως τα αυτόνομα συστήματα έχουν ήδη αλλάξει τη λογική της αεροπορικής ισχύος; Αρκεί να κοιτάξει κανείς τι διδάσκει η Ουκρανία: ένα drone αξίας μερικών εκατοντάδων δολαρίων μπορεί να καταστρέψει ένα άρμα αξίας εκατομμυρίων.
Τι επιζεί από το πρόγραμμα
Μακρόν και Μερτς συμφώνησαν ότι τα τρία κράτη θα συνεχίσουν να αναπτύσσουν από κοινού το σύστημα μη επανδρωμένων αεροσκαφών και το δίκτυο ανταλλαγής δεδομένων που προβλεπόταν ως συμπλήρωμα του FCAS. Αυτό δεν είναι αμελητέο — αλλά απέχει πολύ από το αρχικό όραμα.
Το επανδρωμένο μαχητικό που θα έφερε την ευρωπαϊκή σημαία δεν θα κατασκευαστεί. Η Γαλλία μπορεί να προχωρήσει μόνη της με έναν εξελιγμένο διάδοχο του Rafale. Η Γερμανία, όλα δείχνουν, θα στραφεί σε αμερικανικές ή άλλες ήδη διαθέσιμες λύσεις.
Η Ελλάδα στο κέντρο αυτής της αναδιάρθρωσης
Η κατάρρευση του FCAS έρχεται σε μια στιγμή που η Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται στη μέση μιας από τις πιο σύνθετες αναβαθμίσεις της ιστορίας της. Τα πρώτα Rafale έχουν ήδη παραληφθεί, η συνολική παραγγελία αγγίζει τα 24 αεροσκάφη σε πρώτη φάση με σύμβαση για άλλα 6, ενώ το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 σε έκδοση Viper βρίσκεται σε εξέλιξη.
Αν το FCAS είχε προχωρήσει, η Ελλάδα — ως χώρα που έχει πετύχει ήδη βαθιά αμυντική σχέση με τη Γαλλία — θα είχε σοβαρά ερωτήματα να θέσει για ενδεχόμενη συμμετοχή σε ένα επεκταμένο ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε πρόσβαση σε τεχνολογία, βιομηχανική εμπλοκή και στρατηγική βαρύτητα εντός ΕΕ. Τώρα αυτό το ενδεχόμενο κλείνει.
Η χώρα θα συνεχίσει να επενδύει στα Rafale — αεροσκάφη που η ίδια η Γαλλία μόλις ανακοίνωσε ότι θα πουλήσει 100 τεμάχια στην Ουκρανία — και θα παρακολουθεί από αρκετά κοντά το τι θα διαμορφωθεί στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική τα επόμενα χρόνια.
Ευρώπη χωρίς στρατηγική αυτονομία: το βαθύτερο πρόβλημα
Αυτό που αποκαλύπτει η κατάρρευση του FCAS δεν είναι απλώς μια εταιρική διαφωνία. Είναι η αδυναμία της Ευρώπης να κάνει ό,τι ΗΠΑ και Κίνα κάνουν σχεδόν αυτόματα: να συντονιστεί γύρω από έναν κοινό αμυντικό στόχο.
Η ήπειρος βγαίνει από δεκαετίες υποεπένδυσης στην άμυνα. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία άνοιξε τα μάτια πολλών, αλλά η αφύπνιση στις δαπάνες δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αφύπνιση στη βιομηχανική συνεργασία. Σήμερα, ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση στον Κόλπο, τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει και η Ευρώπη κάνει ανακοινώσεις για ακυρωθέντα αμυντικά προγράμματα.
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι ότι το FCAS απέτυχε. Είναι ότι απέτυχε ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη να πετύχει.
ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ
Η Ελλάδα αποκτά ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρικών αυτοκινήτων
Οι καλύτεροι έχουν το καλύτερο!
Σε τιμή έκπληξη και με 10 χρόνια σιγουριά
