Είναι σε εξέλιξη κυβερνοεπίθεση;
STORIES
Προβλήματα στις υπηρεσίες της Apple, αναφορές χρηστών για Google και Gmail, πρόσφατες δυσλειτουργίες σε τράπεζες και αερομεταφορές, αλλά και μια επιβεβαιωμένη κυβερνοεπίθεση μέσω εξωτερικού παρόχου λογισμικού δημιουργούν εύλογα ερωτήματα. Ποια περιστατικά συνδέονται πραγματικά και ποια στοιχεία απαιτούνται για να μιλήσουμε για κοινή επίθεση;
Οι δυσλειτουργίες της Apple το βράδυ της Τρίτης 17 Νοεμβρίου προστίθενται σε μια αλληλουχία περιστατικών που έχει επηρεάσει υπηρεσίες καθημερινής χρήσης. Η χρονική συγκυρία συναντά τη φημολογία των προηγούμενων ημερών για επικείμενο ψηφιακό blackout. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι όλες αυτές οι υποθέσεις αποτελούν τμήματα της ίδιας επιχείρησης.
WHAT CAR
Η Apple αναγνώρισε προβλήματα στο App Store, στο Apple Music και στη σύνδεση λογαριασμών iCloud, με ώρα έναρξης τις 18:45 ώρα Ελλάδας. Η εικόνα εξελισσόταν γρήγορα: στις 20:54, App Store και Apple Music δεν εμφανίζονταν πλέον με ενεργό συμβάν στην επίσημη καταγραφή. Παρέμεναν, όμως, προβλήματα στη σύνδεση στο iCloud, στην αγορά AppleCare από συσκευές και στις υπηρεσίες Apple Business, Apple School Manager και Schoolwork. Η εταιρεία δεν είχε ανακοινώσει την αιτία.
Οι αναφορές χρηστών περιλάμβαναν ανεπιθύμητες αποσυνδέσεις από λογαριασμούς, αποτυχίες επαλήθευσης και δυσκολίες στη λήψη εφαρμογών. Καταγράφηκαν επίσης παράπονα για Apple Pay και ενεργοποίηση συσκευών, χωρίς κάθε αναφορά να αντιστοιχεί σε ξεχωριστό, επίσημα επιβεβαιωμένο περιστατικό.
Παράλληλα, το δημοσίευμα του Πρώτου Θέματος περιλαμβάνει αναφορές χρηστών για Google και Gmail. Στην επίσημη ενημέρωση του Google Workspace, στις 20:43 ώρα Ελλάδας, δεν εμφανιζόταν ενεργό περιστατικό. Η διάκριση έχει σημασία: τα παράπονα αποτυπώνουν προβλήματα που αντιμετωπίζουν χρήστες, αλλά δεν προσδιορίζουν από μόνα τους ούτε την έκταση ούτε την αιτία μιας βλάβης.
Στη διεθνή κάλυψη των προβλημάτων της Apple περιλαμβάνονται και αναφορές χρηστών από την Ελλάδα. Δεν υπάρχει, πάντως, δημοσιευμένη επίσημη αποτίμηση του αριθμού των επηρεαζόμενων χρηστών στη χώρα μας.
Η επιβεβαιωμένη κυβερνοεπίθεση και οι πραγματικοί σύνδεσμοι
Μέσα σε αυτή την εικόνα υπάρχει μια υπόθεση για την οποία έχει αναγνωριστεί κακόβουλη ενέργεια: η επίθεση στην πλατφόρμα Optimizely, την οποία χρησιμοποιούν επιχειρήσεις για δοκιμές και προσαρμογές στις ιστοσελίδες τους.
Σύμφωνα με την έρευνα του Scott Helme και της Report URI, στις 16 Νοεμβρίου κακόβουλος κώδικας διανεμήθηκε μέσω της συγκεκριμένης πλατφόρμας σε ιστοσελίδες που συνδέονται με 178 οργανισμούς. Από 1.611 αρχεία κώδικα που εξετάστηκαν, εντοπίστηκαν 188 μολυσμένα. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται ονόματα όπως Zoom, BBC, CNN, Salesforce, GitLab, IKEA, HSBC και Equifax.
Ο κώδικας είχε δυνατότητες αντικατάστασης διευθύνσεων πορτοφολιών κρυπτονομισμάτων, υποκλοπής στοιχείων καρτών και δεδομένων συνεδρίας, ενώ μπορούσε να διοχετεύει μηχανισμούς εκμετάλλευσης ευπαθειών σε iPhone και iPad. Ο αριθμός των οργανισμών δεν ισοδυναμεί με επιβεβαιωμένη παραβίαση όλων των εσωτερικών εταιρικών συστημάτων τους, ούτε προσδιορίζει πόσοι επισκέπτες επηρεάστηκαν τελικά.
Η ίδια η Optimizely ανακοίνωσε στις 03:02 ώρα Ελλάδας της 17ης Νοεμβρίου ότι τρίτος εκμεταλλεύτηκε ευπάθεια και πρόσθεσε κακόβουλη JavaScript σε ορισμένα έργα πελατών. Δήλωσε ότι διόρθωσε την ευπάθεια, αφαίρεσε τον κώδικα και έλαβε μέτρα προστασίας των επηρεαζόμενων λογαριασμών. Το περιστατικό παρέμενε υπό παρακολούθηση, κατάσταση που δεν αποδεικνύει ότι συνεχιζόταν η διανομή του κακόβουλου κώδικα.
Εδώ χρειάζεται προσοχή σε μια εύκολη, αλλά ατεκμηρίωτη σύνδεση: η στόχευση συσκευών iPhone μέσω ιστοσελίδων δεν αποδεικνύει παραβίαση των υποδομών του iCloud ή του App Store. Πρόκειται για διαφορετικά συστήματα και διαφορετικούς μηχανισμούς. Για να συνδεθούν τα δύο περιστατικά χρειάζονται κοινά τεχνικά ευρήματα.
Μια τέτοια τεχνικά τεκμηριωμένη συσχέτιση εμφανίζεται σε άλλο σημείο της έρευνας. Η Hudson Rock αναφέρει κακόβουλα scripts που διανεμήθηκαν μέσω Optimizely, Kissmetrics, StorifyMe και minute-ly, με κοινά στοιχεία στον κώδικα και στις υποδομές διανομής. Ορισμένες αρχειοθετημένες καταγραφές ανάγονται ήδη στις 13 Νοεμβρίου, πριν από το κύμα που εντοπίστηκε μέσω Optimizely στις 16 Νοεμβρίου.
Αυτή είναι ουσιαστική σύνδεση, επειδή στηρίζεται σε τεχνικά ίχνη. Παραμένουν, ωστόσο, αδιευκρίνιστα ο τρόπος πρόσβασης στις υπόλοιπες υπηρεσίες, ο συνολικός αριθμός των εκτεθειμένων επισκεπτών και η έκταση των ζημιών. Η συγκεκριμένη έρευνα δεν συνδέει τα ευρήματά της με τη δυσλειτουργία των υπηρεσιών της Apple.
Τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα: Πόσο διάστημα παρέμεινε διαθέσιμος ο κακόβουλος κώδικας; Ποιοι επισκέπτες εκτέθηκαν και πώς θα ενημερωθούν; Ποια δεδομένα υποκλάπηκαν πράγματι; Και πόσο αποτελεσματικά ελέγχουν οι μεγάλες επιχειρήσεις το λογισμικό τρίτων που ενσωματώνουν στις ιστοσελίδες τους;
Οι προηγούμενες βλάβες και η φήμη της 17ης Νοεμβρίου
Η χρονική σειρά δείχνει ότι τα περιστατικά δεν ξεκίνησαν όλα σήμερα και ότι για αρκετά έχουν ήδη δοθεί διαφορετικές τεχνικές εξηγήσεις.
Για τη μεγάλη δυσλειτουργία του Microsoft 365 στις 12–13 Νοεμβρίου, η προκαταρκτική τεχνική αναφορά της Microsoft περιγράφει συνδυασμό τριών παραγόντων: ενός λανθάνοντος σφάλματος που είχε εισαχθεί από τον Ιούλιο, μεταφοράς κίνησης μεταξύ υποδομών και μειωμένης διαθέσιμης υπολογιστικής ισχύος. Καθώς διακομιστές έπαυαν να ανταποκρίνονται, το φορτίο μεταφερόταν στους υπόλοιπους και η βλάβη εξαπλωνόταν. Πρόκειται για συγκεκριμένο μηχανισμό αλυσιδωτής αστοχίας που περιγράφει η εταιρεία.
Στις αερομεταφορές, η αναστολή αναχωρήσεων που επέβαλε η αμερικανική FAA στις 13 Νοεμβρίου συνδέθηκε με πρόβλημα τηλεπικοινωνιών κατά τη διάρκεια εργασιών συντήρησης. Το αμερικανικό υπουργείο Μεταφορών ανέφερε ότι εξετάζονταν δρομολογητές και η διαδικασία εγκατάστασής τους, χωρίς τότε να υπάρχουν ενδείξεις ξένης κυβερνοεπίθεσης. Η διερεύνηση συνεχιζόταν.
Στις 16 Νοεμβρίου, η JPMorgan Chase απέδωσε τις καθυστερήσεις συναλλαγών σε σφάλμα λογισμικού και δήλωσε ότι δεν υπήρχαν ενδείξεις κυβερνοπεριστατικού. Εξήγησε επίσης ότι μπορούσαν να καθυστερήσουν συναλλαγές άλλων τραπεζών όταν αντισυμβαλλόμενος ήταν η ίδια. Εδώ υπάρχει ένας αναγνωρίσιμος μηχανισμός μετάδοσης ενός προβλήματος: η διασύνδεση των συναλλαγών.
Ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Markwayne Mullin, απέδωσε τις πρόσφατες δυσλειτουργίες σε παλαιά συστήματα και τεχνολογικές αλλαγές, απορρίπτοντας τη σύνδεσή τους με κυβερνοεπιθέσεις. Η δήλωση μεταδόθηκε στις 16:36 ώρα Ελλάδας, πριν από την έναρξη των προβλημάτων της Apple. Συνεπώς, αφορά τα προηγούμενα περιστατικά και δεν αποτελεί πόρισμα για την Apple.
Πώς προέκυψε, λοιπόν, η φήμη ότι η 17η Νοεμβρίου θα ήταν η ημέρα ενός μεγάλου blackout;
Για σήμερα είχε προγραμματιστεί πανεθνική δοκιμή του αμερικανικού Emergency Alert System, στις 14:20 ώρα Ανατολικής Ακτής, δηλαδή στις 21:20 στην Ελλάδα. Η FEMA είχε ανακοινώσει τη διαδικασία εκ των προτέρων: πρόκειται για έλεγχο μετάδοσης δοκιμαστικού μηνύματος μέσω ραδιοτηλεοπτικών και άλλων παρόχων, με ρητή επισήμανση ότι δεν απαιτείται ενέργεια από το κοινό.
Η δοκιμή αυτή συνδέθηκε στα κοινωνικά δίκτυα με ισχυρισμούς για πολύμηνο blackout. Στη διάδοση της φημολογίας χρησιμοποιήθηκε και παραποιημένο βίντεο του Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο τον εμφάνιζε να προαναγγέλλει γενικευμένη διακοπή. Ο έλεγχος του αρχικού υλικού δεν επιβεβαιώνει τέτοια δήλωση.
Η συγκέντρωση προβλημάτων σε τόσο σημαντικές υπηρεσίες δικαιολογεί αυστηρά ερωτήματα προς τις εταιρείες και τις αρμόδιες αρχές. Τι προκάλεσε τη δυσλειτουργία της Apple; Επηρεάστηκε μόνο η διαθεσιμότητα ή υπάρχει και ζήτημα ασφάλειας δεδομένων; Πότε θα δημοσιευθεί πλήρης τεχνική εξήγηση; Έχει προκύψει κοινός πάροχος, κοινή ευπάθεια ή άλλο εύρημα που να συνδέει τις διαφορετικές υποθέσεις;
Οι μέχρι τώρα εξηγήσεις αναδεικνύουν διαφορετικούς κινδύνους: αλυσιδωτές τεχνικές αστοχίες, εξάρτηση από διασυνδεδεμένα συστήματα και παραβίαση λογισμικού τρίτων. Η υπόθεση μιας ενιαίας κυβερνοεπίθεσης χρειάζεται πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία. Η χρονική σύμπτωση αποτελεί λόγο για έρευνα· δεν υποκαθιστά το αποτέλεσμά της.
Ακολουθήστε το newsauto.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις