Tesla FSD (Supervised): 500 νεκροί λιγότεροι το χρόνο στην Ελλάδα (+video)

Ο κόσμος -και εμείς οι δημοσιογράφοι ακόμα περισσότερο- χρειάζεται όμορφες και με ωραία πλοκή ιστορίες. Και για τον 21^ο αιώνα, η Tesla και το πολυπράγμον αφεντικό της, είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες περιπτώσεις, όχι μόνο για το μικρόκοσμο του αυτοκινήτου. Μια λαμπερή εταιρεία και ένας χαρισματικός τύπος, ένα ζευγάρι υψηλής βιομηχανικής ψυχανάλυσης που κατάφεραν να μεγαλουργήσουν φτιάχνοντας ένα δικό τους αυτόνομο σύμπαν. Και μαζί μια πολύπλοκη αφήγηση γεμάτη ανατροπές, δράματα και μία διαρκή προσμονή για το επόμενο μεγάλο κόλπο, αυτό που κανείς δεν περιμένει όμως πάντα φθάνει.

Τα σκέφτομαι όλα αυτά έχοντας προσγειωθεί μέσα του Απρίλη σε ένα παράταιρα ηλιόλουστο και ζεστό Άμστερνταμ, περιτριγυρισμένος από 25χρονους πιτσιρικάδες με τις μπλούζες της Tesla και νιώθοντας από την πρώτη στιγμή ότι δεν βρίσκομαι σε κάποια «τα-έχω-ξανακούσει-όλα-αυτά» αυτοκινητική παρουσίαση αλλά σε κάτι που μοιάζει με μια τελετή μύησης.

Το newsauto ήταν το μοναδικό ελληνικό Μέσο (και ένα από τα ελάχιστα ευρωπαϊκά) που ήταν προσκεκλημένοι στην πρεμιέρα επί ευρωπαϊκού εδάφους του συστήματος ημιαυτόνομης οδήγησης FSD (Με επίβλεψη οδηγού), και το όλο κλίμα στην τεράστια clean-cut αίθουσα ήταν κάτι σαν κάλεσμα σε μία Illuminati μυσταγωγία.

Είναι προφανές ότι η Tesla μετατρέπεται με γοργούς ρυθμούς σε κάτι άλλο από αυτό που γνωρίσαμε. Με τον Musk να έχει εσχάτως συμμαζευτεί από τις «κακές παρέες» και τους Κινέζους να πιέζουν αφόρητα τα αυτοκίνητά της σε κάθε αγορά του πλανήτη, το brand κάνει ένα ακόμα άλμα μπροστά από όλους. Όλοι αυτοί οι πιτσιρικάδες που με περιτριγυρίζουν με τις λαμπρές σπουδές και με τα ακόμα πιο λαμπερά μάτια, κάνουν ξεκάθαρο ότι εκτός από μπαταρίες, άξονες και ρόδες, η Tesla θα δώσει τη «μητέρα των μαχών» στο software και στις ασύλληπτες δυνατότητες που ανοίγει μπροστά μας η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Το FSD (Supervised) για το οποίο είμαστε προσκεκλημένοι δεν είναι κάτι καινούργιο. Από τις αρχές της δεκαετίας η μάρκα δουλεύει πάνω στο σύστημα, έχοντας δημιουργήσει ένα πιστό fun club σε όλο τον κόσμο και έχοντας ξεσηκώσει πολλές αντιδράσεις και ακόμα περισσότερες αμφιβολίες. Μέσα σε μία πενταετία το FSD έχει καθιερωθεί ως το πιο εξελιγμένο σύστημα υποβοήθησης του οδηγού και σίγουρα το πιο αποφασιστικό βήμα προς μία καθαρή αυτόνομη οδήγηση για το ευρύ κοινό και σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη.

Με διαρκείς ανανεώσεις και προσθήκες, το FSD είναι σήμερα το πιο λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα υποβοήθησης του οδηγού, το οποίο στα χαρτιά και για τους κανονισμούς σε κάθε χώρα είναι Επιπέδου 2 (τονίζεται σε κάθε περίσταση ότι απαιτείται η παρουσία του οδηγού), όμως στην πράξη, όπως διαπιστώσαμε και εμείς στην «οδήγηση» στο Άμστερνταμ οι δυνατότητές του είναι πολύ περισσότερες και σαφώς πιο σύνθετες από ό,τι έχει να προσφέρει ο ευρωπαϊκός και όχι μόνο ανταγωνισμός.

Δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμη «έξυπνο» βοήθημα, αλλά για μια ολοκληρωμένη πλατφόρμα υποβοήθησης οδηγού που επιχειρεί να μετατρέψει την καθημερινή μετακίνηση σε μια εμπειρία πιο ασφαλή, πιο άνετη και σαφώς λιγότερο αγχωτική.

Το σύστημα επιτρέπει στα οχήματα της Tesla να κινούνται σχεδόν παντού -από πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές μέχρι πολύπλοκες διασταυρώσεις- αναλαμβάνοντας κρίσιμες λειτουργίες όπως αλλαγές λωρίδων, διαχείριση κόμβων και προσαρμογή στην κυκλοφορία. Ωστόσο, παραμένει «supervised», δηλαδή απαιτεί την ενεργή παρουσία και επίβλεψη του οδηγού, ο οποίος διατηρεί τον τελικό έλεγχο.

Η πραγματική επανάσταση, όμως, βρίσκεται στον τρόπο που «μαθαίνει» το σύστημα. Όπως ένας άνθρωπος αποκτά εμπειρία στον δρόμο, έτσι και το FSD εκπαιδεύεται μέσα από πραγματικά δεδομένα. Και τα δεδομένα αυτά δεν είναι λίγα: ο παγκόσμιος στόλος της Tesla διανύει καθημερινά πάνω από 320 εκατομμύρια χιλιόμετρα, δημιουργώντας έναν τεράστιο όγκο ανώνυμων και συγκεντρωτικών πληροφοριών. Αυτά τα δεδομένα επιτρέπουν στο σύστημα να εξοικειώνεται ακόμη και με τα πιο σπάνια ή απρόβλεπτα σενάρια, ενισχύοντας διαρκώς την ικανότητά του να αντιδρά σωστά.

Στον πυρήνα της λειτουργίας του βρίσκεται ένα σύστημα αντίληψης βασισμένο κυρίως στην όραση. Οι εξωτερικές κάμερες ανάλυσης 5 MP του οχήματος, 8 στον αριθμό περιμετρικά του αυτοκινήτου, προσφέρουν πλήρη κάλυψη 360 μοιρών, επιτρέποντας στο αυτοκίνητο να «βλέπει» και να κατανοεί το περιβάλλον του σε πραγματικό χρόνο.

Παράλληλα, το σύστημα επεξεργάζεται πολλαπλές εισροές δεδομένων: εικόνα, ήχο -όπως την ανίχνευση σειρήνων όταν χρειάζεται- πληροφορίες πλοήγησης και στοιχεία κίνησης, όπως ταχύτητα, επιτάχυνση και κατεύθυνση τιμονιού.

Ο όγκος αυτής της επεξεργασίας είναι εντυπωσιακός. Ο υπολογιστής τεχνητής νοημοσύνης της Tesla διαχειρίζεται έως και 2 δισεκατομμύρια δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, λαμβάνοντας αποφάσεις με ταχύτητα που ξεπερνά τις ανθρώπινες αντιδράσεις, ακόμη και σε δύσκολες συνθήκες, όπως έντονη βροχή ή ομίχλη.

Σημαντικό ρόλο παίζει και η αρχιτεκτονική ασφάλειας. Το σύστημα βασίζεται σε διπλό υπολογιστικό εξοπλισμό, όπου δύο ανεξάρτητοι υπολογιστές λειτουργούν παράλληλα και ελέγχουν ο ένας τον άλλον. Σε περίπτωση που ο ένας παρουσιάσει σφάλμα, ο δεύτερος αναλαμβάνει ακαριαία, εξασφαλίζοντας αδιάλειπτη λειτουργία.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά συστήματα που βασίζονται σε αυστηρούς κανόνες και εγκατεστημένα «σενάρια» , η προσέγγιση της Tesla στηρίζεται σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης με ικανότητα «λογικής σκέψης». Αυτό επιτρέπει στο όχημα να κατανοεί όχι μόνο τους κανόνες, αλλά και το πνεύμα της οδήγησης.

Για παράδειγμα, μπορεί να αποκλίνει στιγμιαία από τη λωρίδα του για να αποφύγει ένα απρόβλεπτο εμπόδιο ή να ερμηνεύσει πολύπλοκες καταστάσεις, όπως τετραπλές διασταυρώσεις, έργα στους δρόμους ή ακόμη και χειρονομίες πεζών.

Η τεχνολογία αυτή βασίζεται στα νευρωνικά δίκτυα, ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης εμπνευσμένο από τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Τα δεδομένα επεξεργάζονται σε διαδοχικά επίπεδα: τα πρώτα αναγνωρίζουν απλά στοιχεία, όπως σχήματα και αντικείμενα, ενώ τα επόμενα κατανοούν πιο σύνθετες έννοιες, όπως η ασταθής συμπεριφορά άλλων οδηγών ή η πορεία ενός πεζού. Στο τελικό στάδιο, το σύστημα συνθέτει όλες αυτές τις πληροφορίες και λαμβάνει την απόφαση.

Η εκπαίδευση αυτού του μοντέλου γίνεται σε τεράστια κλίμακα. Τα κέντρα δεδομένων της Tesla επεξεργάζονται δισεκατομμύρια χιλιόμετρα οδήγησης, καλύπτοντας δεκάδες χιλιάδες διαφορετικά σενάρια. Στη συνέχεια, κάθε νέα έκδοση του συστήματος δοκιμάζεται σε προσομοιώσεις, όπου αξιολογείται η συμπεριφορά του σε πλήθος εικονικών συνθηκών. Μόνο αφού περάσει με επιτυχία αυτά τα τεστ, αποστέλλεται στα οχήματα μέσω ασύρματων ενημερώσεων λογισμικού.

Τα αποτελέσματα που παρουσιάζει η Tesla είναι εντυπωσιακά σε έναν πολύ σημαντικό τομέα, την οδική ασφάλεια. Σύμφωνα με τα δεδομένα του στόλου, τα οχήματα που χρησιμοποιούν το FSD (Supervised) έχουν έως και 7 φορές λιγότερες συγκρούσεις, τόσο μικρές όσο και σοβαρές, ενώ οι συγκρούσεις εκτός αυτοκινητοδρόμων είναι έως και 5 φορές λιγότερες. Σε επίπεδο συνολικής οδικής ασφάλειας στις Ηνωμένες Πολιτείες, το σύστημα εκτιμάται ότι θα μπορούσε να βελτιώσει την κατάσταση κατά πάνω από 80%, συμβάλλοντας ενδεχομένως στη διάσωση περισσότερων από 32.000 ζωών και στην αποτροπή άνω των 1.900.000 τραυματισμών κάθε χρόνο.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην προστασία της ιδιωτικότητας. Όλη η επεξεργασία των δεδομένων γίνεται τοπικά, μέσα στο όχημα, χωρίς να απαιτείται αποστολή πληροφοριών στο cloud. Οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν αν θα μοιραστούν ανώνυμα δεδομένα, συμβάλλοντας στη βελτίωση του συστήματος, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η προσωπική τους ασφάλεια.

Ένα ακόμα δυνατό χαρτί του συστήματος της Tesla είναι ότι βασίζεται στο ήδη υπάρχον hardware των αυτοκινήτων της, τις κάμερες δηλαδή, και δεν απαιτείται κάποιος έξτρα εξοπλισμός. Κοστίζει 7.5000 δολάρια (ή 99 δολάρια το μήνα ως συνδρομή) και μπορεί να «φορτωθεί» άμεσα από όποιον το επιλέξει.

Στην Ευρώπη, η ανάπτυξη του FSD βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο. Η Tesla έχει ήδη πραγματοποιήσει δοκιμές που ξεπερνούν τα 1,6 εκατομμύρια χιλιόμετρα με ενεργοποιημένο το σύστημα, ενώ περισσότερα από 13.000 άτομα είχαν την ευκαιρία να το δοκιμάσουν μέσα από ειδικές διαδρομές σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία.

Τα τελευταία 18 μήνες, η εταιρεία έχει επενδύσει σημαντικούς πόρους για την έγκριση του συστήματος στην ευρωπαϊκή αγορά, παράγοντας χιλιάδες σελίδες τεκμηρίωσης, εκτελώντας χιλιάδες δοκιμές και παρουσιάζοντας δεκάδες μελέτες ασφάλειας σε ρυθμιστικές αρχές σχεδόν όλων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το πρώτο μεγάλο βήμα έγινε ήδη: η Ολλανδία έγινε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που έδωσε κανονιστική έγκριση για το FSD (Supervised). Η διάθεσή του έχει ξεκινήσει μέσω ασύρματων ενημερώσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για την επέκτασή του και σε άλλες χώρες.

«Οδηγώντας» με το FSD στο Άμστερνταμ

Αφού ολοκληρώσαμε τα θεωρητικά μαθήματα και την παρουσίαση του συστήματος από τους techno-freak πιτσιρικάδες της Tesla ήρθε η ώρα να «οδηγήσουμε». Η λέξη από εδώ και στο εξής θα είναι εντός εισαγωγικών, μιας και τα χέρια είναι μακριά από το τιμόνι και ο «οδηγός» έχει αλλάξει τίτλο. Είναι πλέον επιτηρητής της αυτόνομης κίνησης του αυτοκινήτου και όχι εκείνος που έχει τον άμεσο έλεγχο.

Έξω από το κτίριο μας περίμεναν μια σειρά από Model Y εφοδιασμένα με την έκδοση του συστήματος που έχει εγκριθεί στην Ολλανδία. Πριν ξεκινήσουμε πάντως, και υπό την επίβλεψη των νεαρών της Tesla, έπρεπε να παρακολουθήσουμε υποχρεωτικά ένα tutorial για τις λειτουργίες του (και μάλιστα στο τέλος να δώσουμε και «εξετάσεις»…).

Το ενδιαφέρον εδώ επικεντρώνεται ότι για τον φόβο των Ιουδαίων και της Ε.Ε., σε κάθε αποστροφή αναφέρεται ρητά ότι δεν είναι ένα απόλυτα αυτόνομο σύστημα αλλά απαιτείται η παρουσία του οδηγού πίσω από το τιμόνι.

Με απλά λόγια, το FSD (Supervised) απαιτεί να υπάρχει οδηγός πίσω από το τιμόνι, με τα χέρια σε πολύ συγκεκριμένη θέση (πάνω στα γόνατα) και τα μάτια στραμμένα προς τον δρόμο, έτσι ώστε να μπορεί ανά πάσα στιγμή να αναλάβει τον έλεγχο. Αν η κάμερα που βρίσκεται πάνω από τον εσωτερικό καθρέπτη αντιληφθεί ότι δεν ισχύει κάτι από τα δύο, βγάζει μία προειδοποίηση και αν ο οδηγός δεν συμμορφωθεί, τότε απενεργοποιεί το σύστημα, οπότε ο οδηγός πρέπει υποχρεωτικά να αναλάβει τον έλεγχο. Αν είσαι «κακό παιδί» και αυτό συμβεί για πέντε συνεχόμενες φορές, τότε το σύστημα απενεργοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι το εργοστάσιο να ξαναδώσει το ΟΚ για την επαναλειτουργία του.

Στα πρώτα χιλιόμετρα η αλήθεια είναι ότι ένιωσα πολύ άβολα. Είναι εξαιρετικά δύσκολο μετά από τόσες δεκαετίες οδήγησης, να κάθεσαι πίσω από το τιμόνι και να μην κάνεις απολύτως… τίποτα. Το μόνο που χρειάζεται είναι να βάλεις την διαδρομή στο Navigation, να έχεις τα χέρια και τα μάτια σου στις προβλεπόμενες θέσεις, και από εκεί και πέρα όλα εξελίσσονται με τρόπο απίστευτα ομαλό και προβλέψιμο. Το γκρι Model Y άναβε τα φλας, άλλαζε λωρίδες, επιτάχυνε και επιβράδυνε, έστριβε σε διασταυρώσεις, φρέναρε, έκανε ότι ακριβώς θα έκανα και εγώ. Μερικές φορές με καλύτερο τρόπο από ότι θα το έκανα και εγώ και σίγουρα με περισσότερη ασφάλεια και άνεση από ότι ο μέσος οδηγός.

Και αν όλα αυτά φαντάζουν «απλά» για την κίνηση σε αυτοκινητόδρομο, η βόλτα μέσα στο κέντρο του Άμστερνταμ ήταν όλα τα λεφτά. Σε μια ηλιόλουστη μέρα με όλους στους δρόμους, σε ένα περιβάλλον εντελώς απρόβλεπτο, με ποδήλατα, πεζούς, τουρίστες, παιδιά, σκυλιά, αυτοκίνητα και ότι άλλο βάλει ο νους σας, το FSD (Supervised) συμπεριφερόταν σαν να ήταν πίσω από το τιμόνι ένας πραγματικός οδηγός, και μάλιστα με καταγωγή μέσα από το Άμστερνταμ. Εγώ απλά χάζευα τα αξιοθέατα (ωραία πόλη…) και κάπου-κάπου είχα και το νου μου μπας και με χρειαστεί για κάτι το Model Y.

Η δυνατότητά του να «μαθαίνει» την κυκλοφορία είναι εκπληκτική. Με ποδηλάτες να έρχονται από παντού, ακόμα και παράνομα σε μονόδρομο, έκανε χώρο ώστε να περάσουν χωρίς να ρισκάρει την ακεραιότητά τους. Παράλληλα έχει πολλές δυνατότητες παραμετροποίησης από τον χειριστή του, ιδίως σε θέματα ορίων ταχύτητας που σε τέτοιες χώρες κάνουν την οδήγηση μια βασανιστική εμπειρία.

Το πιο έξυπνο; Μπορεί να παρακολουθεί την σχετική κίνηση και να αποφασίζει αν τα υπόλοιπα αυτοκίνητα κινούνται γρήγορα να ακολουθεί την ροή ακόμα και αν ξεπερνά το όριο. Ενώ σε άλλες περιπτώσεις, αν το ίδιο κρίνει ότι τα 50 χιλιόμετρα/ώρα είναι πολλά σε έναν μικρό στενό οικιστικό δρόμο όπου μπορεί να πεταχτούν παιδιά ή ζώα, αποφασίζει και πάλι το ίδιο να κινηθεί με χαμηλότερη ταχύτητα, με βάση τα δισεκατομμύρια data που έχουν καταγραφεί για τέτοιου είδους δρόμους σε όλο τον κόσμο.

Για πάνω από 4 ώρες που περιφερόμασταν στην πόλη και γύρω από αυτήν δεν το πιάσαμε να κάνει ούτε ένα λάθος. Κανά δυο-τρία κολλήματα που έφαγε σε κάποιες περιπτώσεις ήταν όχι γιατί δεν μπορούσε να ανταπεξέλθει, αλλά γιατί προτίμησε να προτάξει την ασφάλεια παρά να ρισκάρει κάποια κίνηση σε ένα «σενάριο» που ήταν όντως περίπλοκο.

Εκεί απλά ο οδηγός ξαναπαίρνει για κάποια δευτερόλεπτα τον κλασικό του ρόλο, μέχρι πάλι το σύστημα να αναλάβει να συνεχίσει την πορεία του μέχρι το τέλος της διαδρομής (το ότι παρκάρει μόνο του είναι περιττό να το πούμε…).

Τι μένει μετά από αυτή την «πρώτη προβολή» μιας νέας εποχής για τον άνθρωπο και την αυτοκίνηση; Πολλά και σημαντικά. Το πρώτο είναι ότι το σύστημα της Tesla είναι ξεκάθαρα το πιο δουλεμένο και αυτό που βρίσκεται πολλά βήματα μπροστά από τον όποιο ανταγωνισμό. Το σημαντικό είναι ότι διαρκώς μαθαίνει και προσαρμόζεται εύκολα, με την ίδια ευκολία και ασφάλεια, είτε κάνεις τις βόλτες σου στο Άμστερνταμ είτε περιδιαβαίνεις τα Τρίκαλα.

Το δεύτερο είναι ότι η αντίληψη για την οδήγηση αργά ή γρήγορα θα αλλάξει. Υπήρξαν πολλοί που παραπονέθηκαν κάτω από τα social ποσταρίσματά μου από την Ολλανδία ότι χάνεται η ουσία της οδήγησης ή ότι δεν μπορείς να εμπιστεύεσαι μία μηχανή για την ασφάλειά σου.

Για το πρώτο το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι πολύ εύκολα θα αντάλλασσα τις ατέλειωτες ώρες στο μποτιλιάρισμα σπίτι-δουλειά-σπίτι με ενεργοποιημένο το FSD, χαλαρός και ωραίος. Και εν πάσει περιπτώσει, όποιος θέλει να συνεχίσει να κρατάει το τιμόνι, μπορεί να μην ενεργοποιήσει το σύστημα, να απολαύσει την οδήγηση και να επιβεβαιώσει ιδιοίς χερσί πόσο καλά αυτοκίνητα είναι τα Tesla.

Όσο για την ασφάλεια, δεν τίθεται θέμα. Το FSD είναι στημένο γύρω από αυτή την παράμετρο και δύσκολα μπορώ να φανταστώ κατάσταση στην οποία δεν θα αντιδράσει καλύτερα από άνθρωπο (ένας suicide ποδηλάτης που με προσπέρασε στη νεκρή γωνία πίσω μου θα ήταν στο νοσοκομείο αν δεν είχε τον έλεγχο το FSD).

Μάλιστα όταν ρώτησα τους ανθρώπους της Tesla αν υπήρχε κάποιο ατύχημα κατά την διάρκεια αυτών των ημερών μετά την πιστοποίηση, μου απάντησαν ότι όντως υπήρξαν κάποια μικροατυχήματα. Μόνο που αυτά έγιναν όταν στο τιμόνι και τον έλεγχο των Model Y ήταν… άνθρωπος και όχι το FSD.

Και κάπου εδώ μπαίνει το σοκαριστικό νούμερο των 500 Ελλήνων (ή των 32.000 Αμερικανών και πόσων άλλων σε όλο τον πλανήτη) που θα σώζονταν κάθε χρόνο. Μαζί με τα εκατομμύρια των τραυματιών. Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποιος που στο όνομα της όποιας «οδήγησης» μπορεί να αγνοεί αυτά τα νούμερα.

Το σίγουρο πάντως είναι ότι το αυτοκίνητο, αυτή η ατελής ανθρώπινη κατασκευή, βρίσκει μέσω τις τεχνολογίας να διορθώσει τα λάθη και της παραλείψεις του. Και η Tesla με το σύστημά της δείχνει τον δρόμο για το πως μπορεί να γίνει αυτό άμεσα και σε ευρεία κλίμακα.

Μπροστά μας ανοίγεται μια νέα εποχή, ο «οδηγός» εκτός από εισαγωγικά αποκτά και άλλο ρόλο, για άλλη μια φορά ο larger than life κύριος Musk γράφει τις πρώτες αράδες μιας ενδιαφέρουσας και γεμάτη ανατροπές ιστορίας. Και αν κάτι χρειάζεται περισσότερο από οτιδήποτε η ανθρώπινη περιπέτεια ήταν και θα είναι οι όμορφες ιστορίες.